Η άγνωστη ιστορία της Αττικής: Η περιοχή που όλοι ξέρουμε, αλλά ελάχιστοι γνωρίζουν ότι κάποτε την έλεγαν Μαγκουφάνα

 

Δεν το ξέρει ούτε βέρος Αθηναίος: Η πανέμορφη περιοχή της Αθήνας που λεγόταν Μαγκουφάνα

Η Αττική είναι γεμάτη από περιοχές που στο πέρασμα των αιώνων άλλαξαν ριζικά όνομα, χαρακτήρα και όψη. Πολλά από τα σημερινά πιο ακριβά, καταπράσινα και κοσμικά προάστια της Αθήνας, πριν από μερικές δεκαετίες ήταν απέραντοι αγροί, βοσκοτόπια ή μικροί οικισμοί με ονόματα που σήμερα μας ξενίζουν ή ακόμα και μας προκαλούν το γέλιο. Μία από αυτές τις περιπτώσεις είναι και η περίφημη «Μαγκουφάνα».

Αν ρωτήσετε ακόμα και έναν γηγενή, βέρο Αθηναίο, δύσκολα θα καταφέρει να σας απαντήσει ποιο γνωστό και πανέμορφο βόρειο προάστιο κρύβεται πίσω από αυτή την ιδιαίτερη ονομασία.

Ποια περιοχή είναι η «Μαγκουφάνα»

Η περιοχή που κάποτε ονομαζόταν Μαγκουφάνα δεν είναι άλλη από τη σημερινή Πεύκη (καθώς και τμήματα που σήμερα ανήκουν στο γειτονικό Μαρούσι). Πρόκειται για ένα από τα πιο όμορφα, πευκόφυτα και αναβαθμισμένα προάστια της Αθήνας.

Η Πεύκη μέχρι και τα μέσα του 20ού αιώνα ήταν ένας μικρός, σχεδόν απομονωμένος οικισμός, γεμάτος με πυκνά δάση από πεύκα, στον οποίο κατέφευγαν κυρίως άνθρωποι που αναζητούσαν καθαρό αέρα για λόγους υγείας. Το 1960, ο οικισμός μετονομάστηκε επίσημα σε «Πεύκη» για προφανείς λόγους, αφήνοντας πίσω του το παλιό, λαϊκό όνομα.

Από πού βγήκε το όνομα Μαγκουφάνα;

Γύρω από την προέλευση του ονόματος «Μαγκουφάνα» υπάρχουν δύο επικρατέστερες ιστορικές εκδοχές, οι οποίες έχουν εξαιρετικό ενδιαφέρον:

• Η εκδοχή της «Μαγκούφας Άννας»: Σύμφωνα με την παράδοση, στην περιοχή ζούσε απομονωμένη μια γυναίκα με το όνομα Άννα. Επειδή ήταν μοναχική, ιδιότροπη και ζούσε σαν ερημίτισσα, οι ντόπιοι την αποκαλούσαν «μαγκούφα» (που σημαίνει μοναχική, χωρίς οικογένεια). Από τη συγχώνευση των λέξεων «Μαγκούφα Άννα» προέκυψε το τοπωνύμιο Μαγκουφάνα.

• Η εκδοχή του Βυζαντινού άρχοντα: Μια πιο επίσημη ιστορική εκδοχή αναφέρει ότι η ονομασία προέρχεται από την οικογένεια ενός Βυζαντινού ή Φράγκου γαιοκτήμονα της περιοχής, του Μαγκάφα. Η περιοχή ονομαζόταν «κτήμα του Μαγκάφα» και με τα χρόνια, λόγω της ντοπιολαλιάς και της παραφθοράς της γλώσσας, μετατράπηκε σε Μαγκουφάνα.

Η μεταμόρφωση σε ένα σύγχρονο προάστιο

Μετά το κύμα των προσφύγων του 1922, αλλά κυρίως κατά τις δεκαετίες του '70 και του '80, η Μαγκουφάνα άλλαξε οριστικά πρόσωπο. Τα παλιά κτήματα και οι εξοχικές κατοικίες έδωσαν τη θέση τους σε σύγχρονες μονοκατοικίες και προσεγμένα οικιστικά συγκροτήματα.

Σήμερα, η Πεύκη αποτελεί υπόδειγμα προαστίου με υψηλή ποιότητα ζωής, διατηρώντας σε μεγάλο βαθμό τον πράσινο χαρακτήρα της, παρά το γεγονός ότι ελάχιστοι από τους χιλιάδες οδηγούς που διασχίζουν καθημερινά τους δρόμους της γνωρίζουν το «μαγκούφικο» παρελθόν της!